wtorek, 18 września 2012

"Hunger Games". Na szybko

„Igrzyska śmierci” to światełko nadziei w mroku banalnych i lepkich od pretensjonalności historii dla nastolatków, serwowanych tak w literaturze, jak i w kinie. Zarówno bowiem powieść Suzanne Collins, jak i stanowiący jej adaptację film Gary’ego Rossa, odcinają się od  świata magii i nadprzyrodzonych zjawisk, kreując dystopijną wizję świata, w której wątek inicjacyjny zostaje wpleciony w diagnozę całego systemu społecznego. To krytyka popkultury i wszystkożernych mediów kosząca je ich własną bronią. Spektakularny blockbuster, który intryguje i zaskakuje przewrotnością. Gorzka satyra, krytykująca „społeczeństwo spektaklu” i pod przykrywką sci-fi obnażająca lęki, z którymi zderza się  pokolenie młodych ludzi, z jednej strony zagrzewanych do kapitalistycznego pędu ku karierze, z drugiej zaś mierzących się z widmem kryzysu i konfliktem wartości. Jednocześnie „Igrzyska śmierci” to fantastycznie rozegrane widowisko, świetnie nakręcone i rewelacyjnie zagrane ( na oklaski zasługuje zwłaszcza grająca główną rolę Jennifer Laurence, której zagorzale kibicuję od czasu „Do szpiku kości” oraz świetny Stan Tucci odtwarzający gospodarza ogólnokrajowego reality show). Aktualnie trwają prace nad ekranizacją drugiej części trylogii („W pierścieniu ognia”, ostatnia zaś to „Kosogłos”), której po przeczytaniu literackiego pierwowzoru, nie mogę się już doczekać. Oby więcej takich książek i filmów dla młodzieżówki (niby)! (Tymczasem, „Igrzyska śmierci” zostały właśnie wydane na DVD. I nierozsądnie byłby ten fakt zignorować.) 8/10



czwartek, 13 września 2012

"Dom w głębi lasu" czyli cała masa koszmarnej frajdy

Całe szczęście, że przed seansem nie przeczytałam żadnego streszczenia, żadnej recenzji! Dzięki temu mogłam całkowicie dać się porwać szalonemu widowisku, które zaserwował Drew Goddard do spółki z Jossem Whedonem. Wam polecam to samo:)

„Dom w głębi lasu” to eksperyment, nieobliczalna wypadkowa „Krzyku”, „Cube” i klasycznych slaherów (wdzięczne dygnięcie w stronę Sama Raimiego), przeskakująca je wszystkie zwinnym susem inteligentnej drwiny. To zupełnie nowa, świeża perspektywa patrzenia na horror – gatunek w kinie wyeksploatowany już ze wszech miar. Twórcy filmu wychodzą daleko poza jakąkolwiek konwencję, nie muszą też bawić się w demitologizację gatunku, bo inni zrobili to już wcześniej (z „Krzykiem” na czele), mogą natomiast bezkarnie rzucić się w wir piętrzących się absurdów i nonsensownej zabawy, pokazując przy okazji proces kreacji całego koszmaru „od kuchni”. Kluczem do tego filmu jest właśnie zabawa. Bo takiej frajdy, jak podczas seansu „Domu..”, dawno już nie miałam oglądając żadną czarną komedią, a co dopiero horror. 7/10


wtorek, 11 września 2012

Popowy żywot wrogów publicznych. Recenzja „W drodze” Waltera Sallesa


Gdyby pokusić się o zrobienie zestawienia kultowych książek nieprzekładalnych na język filmu, " W drodze" Kerouac'a miałoby spore szanse na ścisłą czołówkę. Zadanie to zdaje się karkołomne przede wszystkim ze względu na wielowątkowość i epizodyczność powieści. I faktycznie, przez lata Copolla (który zakupił prawa do filmu już przeszło 30 lat temu) nie mógł znaleźć kandydata godnego zajęcia miejsca za kamerą. Koniec końców realizacja obrazu przypadła Walterowi Sallesowi, (reżyserowi m.in."Dzienników motocyklowych").

Niestety, bez powodzenia. Filmowa materia nie wytrzymała starcia z literackim pierwowzorem. Powstał film, który dla widza, nie mającego uprzednio styczności z powieścią, okazuje się zagmatwany i niejasny. Mimo wielu pozytywów, zbyt łatwo pogubić się w galimatiasie zdarzeń i pobocznych historii, natłoku nazwisk i miejsc.

Podobno Kerouac pisał "W drodze" jednym ciągiem, pozostając w trzytygodniowym narkotycznym transie. Jego tekst jest zbiorem epizodów, w którym istotniejsza od linearnej fabuły jest emocjonalna intensywność poszczególnych historii. Specyficzna atmosfera i rytm książki stanowiące o jej wyjątkowości, ulotniły się niestety niczym kamfora wraz z przeniesieniem jej na taśmę celuloidu.

"W drodze" to historia opowiadana przez młodego pisarza (alter ego Kerouac'a), Sala Paradise’a (jeden z ciekawszych aktorów młodego pokolenia, Sam Riley), który wraz z charyzmatycznym przyjacielem, Dean’em Moriarty’m i paczką przyjaciół przemierza Amerykę wte i wewte w nieustannym poszukiwaniu przygód, doświadczeń i zabawy, lecz przede wszystkim czegoś nieuchwytnego i nieokreślonego.

Warto pochylić się na moment nad postacią Deana, bo jest ona właściwie motorem wprawiającym w ruch wszystkie pozostałe (tu cała plejada młodych, pięknych i rozchwytywanych przez Holywood - z Kirsten Dunst, Kristen Stewart i Tom'em Sturridge’m na czele). Rola Moriarty’ego to nie lada wyzwanie. Krążą nawet plotki, że lata temu Kerouac marzył, by zobaczyć w niej samego Marlona Brando. Tymczasem, przypadła Garrett'owi Hedlundowi, dotąd grywającemu głównie w blockbusterach typu "Tron", "Eragon" czy "Troja". Taki wybór mógł być niebezpieczny, tymczasem – efekt okazał się zaskakująco dobry. Hedlund, młodzian o urodzie nieco zawadiackiej i buńczucznej, wykrzesał z siebie fajerwerki dzikości, nieskrępowanego szaleństwa i dziecięcej spontaniczności. Dokonał tego, co udaje się niewielu – przez chwilę stał się Deanem Moriarty’m – namiętnym szaleńcem, mknącym w amoku przez kilometry kolejnych doświadczeń. Świetna rola i równocześnie najtrafniejszy strzał w doborze obsady. Reszta wydała mi się raczej chybiona, w wielu momentach odnosiłam wrażenie jakby aktorzy (nota bene doświadczeni i naprawdę dobrzy) grali trochę "po omacku", męcząc zarówno siebie, jak i widzów.

Tyle jeśli chodzi o przystawkę, teraz czas na danie główne, niestety nieco bardziej mdłe. Podstawowym błędem Sallesa i równocześnie największym mankamentem jego filmu jest nieuzasadnione pominięcie kontekstu społeczno-historycznego powieści Kerouac'a, kluczowego dla zrozumienia fenomenu pokolenia bitników, którzy, wedle słów J.E. Hoovera stanowili, obok komunistów największe zagrożenie dla Ameryki.

A był to przecież czas kiedy Ameryka oszalała! Z jednej strony Zimna Wojna z drugiej - post-kryzysowy kapitalistyczny boom podszyty pruderyjną miejską mentalnością. Polityczny wyścig zbrojeń i przykładni mężowie wracający po pracy do schludnego domku i swej osobistej "żony ze Stepford" czekającej z gorącym stekiem na talerzu.

Bitnicy zatrzęśli światem wartości amerykańskich mieszczan, wiodąc buntowniczy żywot zaprawiony psychoaktywnymi substancjami, alkoholem, seksualną rozwiązłością i polityczną dywersją. Stanowił on bezprecedensowy rodzaj reakcji na doświadczenie zimnowojennej rzeczywistości, nuklearnego zagrożenia i kryzysu.

Salles natomiast serwuje nam bitników w stylu MTV - jako bandę rozochoconych, gładkolicych młodziaków, rozpieranych imprezową chucią. Ich jedynym zwrotem ku jakiejkolwiek refleksyjności jest namiętna lektura Prousta, a właściwie ostentacyjne wymachiwanie okładką książki na ekranie. Czcze i pretensjonalne.

Bitnicy a.d. 2012 to kolejna egzemplifikacja tego, jak wszystkożerna popkultura pochłania kolejny wielki mit, wydalając ładnie opakowany produkt. Nie ma się co oszukiwać, znak naszych czasów. I tak, jak podobizny Che czy Lennona lądują na seryjnie produkowanych koszulkach i gadżetach dla "zbuntowanej" młodzieżówki, tak Kerouac, Ginsberg, Cassady, a wraz z nimi całe pokolenie bitników zostają przemieleni na pop-użytek. W konsekwencji "W drodze" okazuje się całkiem znośnym, lecz niestety zaledwie, filmem dla współczesnych nastolatków i o nastolatkach. I niczym więcej.

Tekst Kerouac'a jest hołdem złożonym najodważniejszym, najbardziej bezkompromisowym umysłom pokolenia, film niestety pod tym względem pozostaje zaledwie jego bladym odbiciem. Doskonale natomiast sprawdza się w warstwie estetycznej. Salles świetnie odtworzył specyficzny klimat Ameryki przełomu lat 40-50-tych, zarówno dzięki dbałości o stylizacyjny detal, jak i rewelacyjnemu doborowi zdjęciowych przestrzeni. Krajobrazy w jego filmie oddają to, czego zabrakło w scenariuszu – nostalgię, poczucie ulotności i tęsknotę za wolnością totalną.

Droga opisana przez Kerouac'a uwiodła mnie, ta pokazana przez Sallesa, niestety, głównie znużyła, okazując się kolejnym dowodem na to, że jest literatura wobec której kino winno pokornie spuścić głowę i nie porywać się na przenoszenie jej na srebrny ekran.



"W drodze", 2012 Brazylia, Francja, USA, Wielka Brytania
 reż. Walter Salles
 tekst: Oliwia Misztur

wtorek, 4 września 2012

Pustki na blogu

Blog ostatnio świeci pustkami, a krótkie filmowe notki, jak lądowały, tak nadal lądują na fejsbuku :)  Stare nawyki…
Poniżej zatem pozwalam sobie bezczelnie przekleić z fejsowego walla kilka filmowych impresji z ostatnich dni (tygodni?)
i obiecuję poprawę :)

Zacznijmy od filmu, który nowością nie jest, ale ja miałam okazję zobaczyć go dopiero ostatnio.


„Zapiski z Toskanii” reż. Abbas Kiarostami

„Zapiski z Toskanii” irańskiego reżysera Abbasa Kiarostamiego to kolejny dowód na to, jak idiotyczny przekład tytułu może zniechęcić widza do seansu. Tym bardziej mi przykro, że zobaczyłam film dopiero pól roku po jego polskiej premierze,
a jest to dzieło wybitne.

„Copie conforme” to „kopia idealna”, tytuł zdecydowanie bardziej adekwatny, jako, że obraz dotyka problematyki relacji między kopią a oryginałem, wychodząc daleko poza dziedzinę samej sztuki. To spektakl dwojga aktorów (genialna Juliette Binoche
i partnerujący jej William Shimell), oparty na subtelnej emocjonalnej grze, pulsującym napięciu i przede wszystkim – tajemnicy. Kiarostami prowadzi narrację niespiesznie, budując ją na niejasności i niedopowiedzeniu. Teatralność scen nie razi, wręcz przeciwnie - pomaga budować intrygującą atmosferę.

Piękny, mądry, ale i wymagający film o niezwykłym spotkaniu. Przede wszystkim jednak o tym, jak w miarę upływu lat
przeobraża się uczucie między dwojgiem ludzi i próba znalezienia odpowiedzi na pytanie czy bezlistny ogród
nadal może być piękny (zachwycająca metafora zaczerpnięta z perskiej poezji). 9/10



Teraz czas na parę świeżynek:

  
„Alpy” reż. Giorgos Lanthimos 
Kino Giorgosa Lanthimosa to kino czasów kryzysu. W „Alpach” reżyser diagnozuje społeczne problemy Grecji, rozwijając autorski, ironiczno-surrealny styl zainicjowany przez wzbudzający skrajne opinie „Kieł”. Dokonuje też równie kontrowersyjnej operacji na społeczno-obyczajowej tkance, obnażając powierzchowność międzyludzkich relacji, rozpad instytucji rodziny
oraz emocjonalno-intelektualne zubożenie stanowiące konsekwencję ekspansywnej popkultury i komercjalizacji każdego aspektu życia (i śmierci). Dziwaczne, zimne i beznamiętnie odegrane kino, które pozostawia niepokojące uczucie świeżości. 7/10




„Cztery lwy” reż. Christopher Morris

Film - zaskoczenie. Film – jak żaden inny. Film, który mógł powstać tylko w Europie. Tylko w Wielkiej Brytanii.
Świat przedstawiony jest ogarnięty szaleństwem, pełen absurdów i paradoksów."Cztery lwy" bezpretensjonalnie obśmiewają patos bijący z produkcji oscylujących w tematyce terroryzmu i pokazują, że niestety, przyszło nam żyć w czasach wypaczonych ideologii, w których kretyni biorą się za myślenie i kombinowanie. Morris przełamuje obyczajowe tabu i opowiada o dżihadzie dojrzewającym w przeciętnych emigranckich domostwach na przedmieściach brytyjskich miasteczek. Bez patosu i bez dramatu, zamiast grozy, używając ironii i humoru. A mimo to, w cieniu każdego żartu czai się refleksja. Nierzadko zasmucająca.7/10




Na koniec moja soczysta obrona „Prometeusza”, która na fejsbuku zyskała szeroki odzew, tak wśród zagorzałych wrogów,
jak i fanów. A zaczęło się tak niewinnie:
Wszystkim, którzy namiętnie hejtują "Prometeusza" powiem jedno: przestańcie gdakać. Bo w tym filmie oprócz oczywistych scenariuszowych mielizn i niepotrzebnych ostentacyjnych kalek z "Obcego", jest tyle miejsca na zachwyty, że głowa mała.

Co prawda dotyczą one głównie pierwszej połowy filmu, gdzie tempo jest powolne, a napięcie ciekawie budowane, ale i tak jest nieźle. Zacznijmy od najmocniejszego punktu programu - Micheala Fassbendera. W roli androida (swoją drogą najbardziej intrygującej postaci w filmie) jest absolutnie genialny- zimny, skrupulatny, beznamiętny, zaprogramowany na powodzenie misji. Jego sterylna, plastikowa stylizacja, doskonale koresponduje z pustymi wnętrzami statku, którego samotnie dogląda, gdy reszta pasażerów śpi. Wyraźne są tu silne estetyczne konotacje z klasyką kina science-fiction z lat 70-80, zarówno w sposobie aranżowanie przestrzeni, kostiumów, jak i prowadzeniu kamery. To wielki plus i jednocześnie odcięcie się od sposobu filmowania „Obcych”. Kolejny punkt za efekty specjalne i nienachalne użycie technologii 3D. Sceny w sterowni statku „inżynierów”, hologramy, a w końcu sami „inżynierowie” to wg mnie bardzo udana mikstura wariacji na temat Gigera, Beksińskiego czy Lovecrafta.

Słowem, „Prometeusz” to kino rozrywkowe na wysokim poziomie, które w swoim gatunku sprawdza się doskonale.
I szczerze, podobał mi się bardziej niż „Mroczny rycerz powstaje”. I kropka. 7/10




Uff, na razie to chyba tyle, za chwil parę recenzja „W drodze” Sallesa (polska premiera kinowa też już tuż tuż).

Dziękuję z uwagę, kurtyna w dół :)

poniedziałek, 13 sierpnia 2012

Brutalny wodewil, czyli o dyskretnym uroku psychopaty


"Bronson" Nicolasa Winding Refna wpisuje się w ten niezwykły nurt kina, który, serwując ociekające przemocą i brutalnością obrazy, puszcza do widza oko i bezczelnie uwodzi. Znamy to doskonale z klasycznych już pozycji jak "Urodzeni mordercy" Olivera Stone'a, "Chopper" Andrew Dominika czy właściwie wszystkiego, co wyszło spod ręki Tarantino czy Rodrigueza. Jakkolwiek kontrowersyjne może się wydawać takie epatowanie (często nieuzasadnioną) przemocą i, co więcej, pakowanie jej w atrakcyjną wizualnie formę, ja, niemal perwersyjnie, rozkoszuję się takim kinem.

Film duńskiego reżysera jest nietuzinkową biografią Mickeya Petersona aka Charlesa Bronsona, postrachu więziennych klawiszy i ulubieńca podrzędnych tabloidów. Bohater ma muły  bysiora z klubowej bramki, podkręcony wąs włoskiego cinkciarza i tylko jeden cel w życiu - zdobyć sławę. A, jako że tym, co wychodzi mu najlepiej, jest spuszczanie ostrego lania pechowcom, którzy się akurat napatoczą, realizuje swe marzenie, zyskując miano najsłynniejszego przestępcy Wielkiej Brytanii.

Bronson budzi moją szczerą sympatię pomimo, delikatnie ujmując, przykrych dla otoczenia wybuchów niekontrolowanej agresji. On nie jest z gruntu zły, wyrachowany, raczej... spontaniczny. Gdy tłucze na kwaśno kolejnych przeciwników, z jego wąsatej facjaty nie znika psycholski, acz całkowicie szczery uśmiech. Widać, że chłopak kocha to, co robi. To ta szczerość i pewnego rodzaju naiwność sprawiają, że oponenci mają ze strachu pełne majciochy. Bo już wiedzą, że trafili na świra, dla którego zadyma to środowisko naturalne. I nie ma zmiłuj się!

Trudno się nie roześmiać, wiedząc, że Charlie po raz pierwszy został zapuszkowany za napad z bronią na oddział poczty, który obrobił na całe 26 funciaków. Mniej zabawne jest to, że skazano go wówczas na 7 lat. Ironii na powrót przydaje fakt, że Bronson na tyle doskonale zaaklimatyzował się w więziennym ekosystemie, że spędził w nim, na przemian z zakładami psychiatrycznymi, 34 lata, w tym 30 w izolatce. Biograficzna opowieść, którą snuje sam Bronson (tutaj oklaski dla Toma Hardy'ego
, z którego wychodzi zwierzę sceniczne nie do poskromienia!), staje się błyskotliwym show odgrywanym w wyobraźni bohatera. Charlie tworzy obłędny performance, którego każdy pieczołowicie dopieszczony detal zostaje nagrodzony gromkimi owacjami przez złaknioną wrażeń wyimaginowaną publikę.

Bronson to urodzony showman, sprzedający swój życiorys jako doskonale wystylizowany i zmontowany teledysk. To chyba właśnie formalna strona filmu jest tym, co urzeka najbardziej.
Refn nie obrzuca nas surowym mięchem naturalizmu. Wręcz przeciwnie, sceneria, barwy, światło i sama praca kamery, każą sytuować film hen daleko od jakiegokolwiek realizmu. To owa nieustanna teatralizacja każdego ujęcia, rozbuchana scenografia i aktorska nadekspresja czynią podróż z Bronsonem tak fascynującą.

Winding Refn tak zręcznie zaczarował historię psychopatycznego, ultrabrutalnego przestępcy, że powstał histerycznie zabawny, surrealistyczny kabaretowy spektakl. To obraz spójny, konsekwentny i błyskotliwy. Nie moralizuje, nie gani, nie wartościuje. Reżyser doskonale bawi się popkulturowymi odniesieniami i zgrabnie żongluje teledyskową konwencją, zamieniając wizje zła i przemocy w obrazy, które przyciągają, bawią, śmieszą, słowem, stają się czymś podniecającym i pożądanym.

Bronson marzył o wielkiej sławie.
Refn zapewne bardzo mu dopomógł. Dzięki jego obrazowi legenda agresora z Luton wypłynęła daleko poza Wyspy. Konkluzja jest taka – "Bronson" to nie siermiężne wywody tęgiego zbója okraszone bezsensownym mordobiciem, lecz mistrzowsko opowiedziana historia z wodewilowym sznytem, ironią i kabaretowym (nie kabareciarskim!) humorem. Wymownie w kontekście całości brzmią słowa pojawiającego się parokrotnie w filmie hitu Pet Shop Boys "It's a sin": "everything I've ever done, everything I ever do, it's a sin!". Może to i  grzech, ale jakże trudno oprzeć się szalonemu urokowi "Bronsona". 




"Bronson", 2008 Wielka Brytania
 reż. Nicolas Winding Refn
 tekst: Oliwia Misztur

Tekst był wcześniej opublikowany tu:  http://www.filmweb.pl/user/triliv/reviews/Brutalny+wodewil%2C+czyli+o+dyskretnym+uroku+psychopaty-12407

Poniżej natomiast kilka wcieleń Toma aka Charliego, bon appetit!





piątek, 3 sierpnia 2012

W raju wszystko jest iluminacją, czyli eine Liebe von Ulrich Seidl

Świat filmowy Ulricha Seidla to intrygujący mariaż faktu i fikcji, dokumentu i fabularnej stylizacji. Zaludniają go udręczeni podłą egzystencją frustraci, dziwacy i nieszczęśliwcy, niektórzy budzący politowanie, inni wstręt i pogardę. W rozpoczynającej trylogię „Raj” części „Miłość” uwaga reżysera po raz kolejny fokusuje się na jego ulubionym temacie – Austriakach i krytycznie analizowanej austriackości. Z tym jednak wyjątkiem, że tym razem fabuła nie toczy się na przedmieściach Wiednia, lecz pośród malowniczych Kenijskich krajobrazów, w „raju na Ziemi” rodem z katalogu biura podróży. Krytyka zaś poszerza się również o owego „raju” mieszkańców i cały wyrachowany system zależności między lokalsami a przybyszami. Kto  zna choć odrobinę twórczość Seidla, na wstępie już przeczuwa, że do mitycznego Edenu będzie stąd bardzo daleko.

Wraz z Teresą, samotną otyłą pięćdziesięcioparolatką (fantastyczną i odważna rola Margarete Tiesel) oraz kilkoma podobnymi  jej paniami poznajemy (sex)turystyczną Afrykę, która już od progu wita nas kiczem zaprogramowanym pod europejskie drobnomieszczańskie wyobrażenia. Tubylcy w przaśnych strojach, z przyklejonymi sztucznymi uśmiechami wyczekują pod hotelem na kolejne tury urlopowiczów. Śpiewają  przy tym radośnie (?)„Hakuna matata”(co znaczy mniej więcej „nic się nie martw”, „wyluzuj się”), podczas  gdy kawałek dalej, w obłażących z farby chatkach, ich bezrobotni członkowie rodzin  mierzą się z wszechobecnym ubóstwem. Tam zdecydowanie adekwatniej brzmiałby nostalgiczny „Weeping song” Cave’a (pieśń w sam raz do płaczu).

Podobno kolonializm w Afryce skończył się już dawno temu, tymczasem okazuje się, że w zawoalowanej formie usług, oględnie mówiąc,  rekreacyjno-turystycznych ma się całkiem nieźle. Kenijskie kurorty oferują zblazowanym turystkom coś więcej niż standardowe „all inclusive”. W gibkich ciałach jurnych młodzieńców, czatujących na majętne „sugar mamas”, kryje się obietnica ulotnej młodości, namiętności i przygody. A nawet miłości. Wszystko zależy od zasobów portfela. Miłość  to kolejny rodzaj transakcji, zaś piaszczysta plaża - istny market z szeroką ofertą towarzysko-erotyczną.

Łatwo Seidla oskarżyć o operowanie kalkami i uproszczeniami, ba, nawet o zapędy rasistowskie. Ma facet rozległe fiksacje na punkcie swojego Heimatu, a teraz dorzuca do tego jeszcze butną krytykę bogu ducha winnych Kenijczyków… Nie,  nie, nie. Nie tędy droga. Reżyser nikogo bezpośrednio nie ocenia – on podgląda, obserwuje (co zresztą doskonale podkreśla zabieg użycia kamer przemysłowych w niektórych sekwencjach filmu). Daleko mu do moralizatorstwa, nawet tego uzasadnionego. Co więcej, wobec swoich bohaterów, podobnie jak w poprzednich obrazach, pozostaje mimo wszystko, jeśli nie ciepły, to przynajmniej współczujący. Krytykę wymierza natomiast  w ogół społeczeństwa (czy też społeczeństw) – jego dwulicowość, zaściankowość myślenia, egoizm i wyrachowanie. Unika dzielenia  na dobrych i złych - tu wszyscy są równie egotyczni i roszczeniowi. U nienasyconych „sugar mamas” wynika to z poczucia niepewności, niespełnienia i nieatrakcyjności,  u „beach boys’ow” zaś z biedy, frustracji i ugruntowanego historycznie poczucia nierówności.

Obnażając w bezlitosny sposób naturę relacji międzyludzkich oraz, niejednokrotnie osiągający rozmiary groteski, dysonans kulturowy, Seidl pozostaje bezstronnym widzem. Pokazuje rzeczy przykre i niekoniecznie łatwe do oglądania  jako  konsekwencje zaawansowanej  eksploatacji – tak międzyludzkiej, jak i międzykontynentalnej. 

Reżyser nigdy nie bał się epatowania szpetotą, dziwnością, seksualnością ( często perwersyjną), przez co została mu przypięta etykietka skandalisty i prowokatora. Jednak, moim zdaniem, „Raj: Miłość” może zszokować , zniesmaczyć  a nawet zawstydzić co najwyżej zdewociałych ignorantów, dla których szczytem filmowej prowokacji były dotąd filmy Almodovara. 

Seidl pochyla się nad brzydotą,  postępującą starością i uwiądem ciał, szukając w nich piękna, zaś w obrzydliwych, przeczących zasadom moralnym czynach – humanizmu. Wiele scen to estetyczne arcydziełka, pod względem kompozycji i kolorystki przywołujące na myśl malarskie płótna (ujęcie śpiącej pod błękitną moskitierą nagiej Teresy, odpoczywającej po gorących igraszkach ze swym „beach boy’em” to nie lada uczta dla wrażliwych oczu). Jak wiele można powiedzieć jednym mistrzowsko rozegranym statycznym kadrem! Widać  to doskonale zwłaszcza w scenie ukazującej pokaźne stadko podstarzałych matron wylegujących się na przylegającym do hotelu wycinku plaży, oddzielonym od jej reszty sznurem, za którym gromadzą się ciemnoskórzy chłopcy. To zarówno symboliczny rozdział na bogatych i biednych, białych i czarnych, obsługiwanych i usługujących, lecz również swoista witryna sklepowa, na której konsumenci i konsumowani przyglądają się sobie nawzajem. Bardzo wymowna, zapadająca w pamięć scena.

„Miłość” otwiera trylogię „Raj”, po niej nastąpią „Wiara” oraz „Nadzieja”. Myli się jednak ten, kto próbuje doszukiwać się w tytułach czysto religijnych konotacji. Inspiracją dla filmowego tryptyku (który nota bene w pierwotnym założeniu wcale tryptykiem nie był) okazuje się dramat austriackiego pisarza okresu międzywojnia, Ödöna von Horvátha – „Glaube, Liebe, Hoffnung”, skupiający się właśnie na tematyce nierówności społecznych i walki klas.

Nie należy raczej mieć złudzeń, że dwa kolejne obrazy austriackiego reżysera przyniosą kojącą odmianę. Zresztą, bez ultra wysokiego stężenia goryczy i sarkazmu Seidl nie byłby Seidlem. Jedno jest zatem pewne – będą uwierać równie mocno i uporczywie.

"Raj: miłość", 2012 Austria, Francja, Niemcy
reż. Ulrich Seidl
polska premiera: 7 września 2012
tekst: Oliwia Misztur



środa, 1 sierpnia 2012


Horyzontowe ostatki, czyli spóźnione/rozleniwione podsumowanie ostatnich obejrzanych filmów :)


„Dziurka od klucza” reż. Mariusz Treliński – Bardzo fajny krótkometrażowy dokument, w którym reżyser
spotyka dawno niewidzianych kolegów i koleżanki z podstawówki. Z rozmów o dziecięcych marzeniach,
planach na przyszłość i ich konfrontacji z PRL-owską, dorosłą już rzeczywistością (film był kręcony w połowie
lat 80-tych) wyłania się na przemian gorzki, wzruszający i zabawny portret pokolenia naszych rodziców.
Lekkie i bezpretensjonalne. 8/10
 

„Pożegnanie jesieni” reż. Mariusz Treliński - Lepka od dekadencji i dziwaczności sonata miłosno-
polityczno-obyczajowa rozegrana w eklektycznych przestrzeniach, w których prawdopodobnie
równie dobrze czułby się dr. Frank-n-Furter, jak i Alex DeLarge. Genialna rola Peszka wcielającego się
w rolę cioty – nie Witkowskiej, lecz – Witkiewiczowskiej. Skarbnica błyskotliwych cytatów, wśród których
najtrafniej podsumowuje obraz ten oto: „Doszliśmy do kresu burżuazyjnej kultury, która nie dała nic
prócz zwątpienia”.  9/10  



„Raj: Miłość” reż. Ulrich Seidl – Żaden z horyzontowych filmów Seidla nie okazał się dla mnie rozcza-
rowaniem. Pierwsza część trylogii (oprócz „Miłości”, będziemy mieć niedługo okazję obcować z „Wiarą”
oraz „Nadzieją” ala Ulrich, i obiecuję – to nie będzie przyjemne;)) przenosi nas z wiedeńskich przedmieść
na malownicze kenijskie plaże. Klimat pozostaje jednak ten sam – utkany z brzydoty, dziwactw, goryczy
i desperacji. I nawet obecność „beach boys'ów” i „sugar mamas” nie osładza go ani trochę.
(Lada dzień wrzucę pełnowymiarową recenzję tegoż filmidła, więc na teraz koniec:)) 10/10 
 


„W drodze” reż. Walter Selles – Zekranizować powieść legendę to nie lada wyzwanie. Walter Selles nie do końca je udźwignął, tworząc obraz w wielu miejscach miałki i banalny. Bitnicy wg niego to zgraja gładkolicych podchmielonych młodziaków (tu plejada całkiem ciekawych aktorów z Samem Riley na czele) o pretensjach artystycznych, którym w przerwie między orgią a balangą udaje się sklecić parę słów w formę awangardowego wiersza. W ramach kontrkulturowego buntu i politycznej dywersji odbywają również dalekie "szalone" eskapady (aż do meksykańskiego burdelu!); koniec końców zawsze jednak lądują u mamy.
Przebija z tego filmu jakiś smutek i nostalgia ( i jest to duży plus), brakuje jednak tej intensywnej tęsknoty, spontanicznego pędu za czymś nieuchwytnym, niedookreślonym, co dla mnie osobiście stanowiło właśnie sedno powieści Kerouaca.
Zdecydowanie najmocniejszą stroną obrazu są malowniczo oddane realia tamtych lat. I przestrzenie, fascynujące amerykańskie krajobrazy, które są nie tylko tłem, lecz pełnoprawnymi aktorami. To jednak za mało. 5/10