piątek, 19 października 2012

Lucifer over cinema - krótko o "Lucifer Rising" Kenneth'a Angera

U Kennetha Angera mistyka idzie pod rękę z kiczem, a chaos z wizjonerstwem.

W 28 minutach filmu zawiera się kwintesencja obyczajowych rewolucji i poszukiwań pokolenia młodych kontestatorów lat 60-tych. Anger niczym demoniczny mag, łączy w teledyskowej konwencji swe fascynacje okultyzmem, narkotyczne wizje i homoerotyczne niuanse, oprawiając je w ramy dziwacznej, onirycznej estetyki. Niepokojącym dopełnieniem całości jest muzyka Bobby’ego Beausolei’a, jednego z członków morderczej „rodziny” Mansona, którą to skomponował odsiadując dożywotni wyrok więzienia.

„Lucifer Rising” po 40 latach od swej premiery, może wydawać się pod wieloma względami banalny i pretensjonalny, mimo to jednak nadal intryguje. Przede wszystkim z racji na swej eksperymentalnej natury. Pod względem formalnym był on przecież obrazem absolutnie nowatorskim, wideoklipem sprzed ery MTV, fascynującym kolażem, który stał się inspiracją dla ikon współczesnego kina, takich jak Waters, Jarman czy Lynch. Warto o tym pamiętać. 9/10









poniedziałek, 15 października 2012

Patrz i przeżywaj. Recenzja "Samsary" Rona Fricke

Ci, którzy dali się porwać nakręconemu dwadzieścia lat temu obrazowi  "Baraka"obejrzą na ten film z drżeniem serca. Tym zaś, dla których wciąż pozostaje on enigmą, powiem jedno – czeka Was niezwykła podróż przez świat magnetyzującej muzyki i obrazów. Podróż, która jednych oczaruje, a innych poruszy. Niewątpliwie jednak dla wszystkich zaowocuje refleksją, lub chociażby jej dyskretnym ukłuciem.

"Samsara" to kolejny po "Koyaanisquatsi", "Barakce" i "Naqoyqatsi", hołd złożony potędze obrazu i dźwięku. Reżyser, Ron Fricke odżegnuje się od klasycznej werbalnej narracji i linearnej fabuły na rzecz medytacyjnej opowieści, którą nie tyle oglądamy, co raczej doświadczamy jej.

Chłoniemy zapierające dech obrazy, pozornie wyrwane z kontekstu i pozbawione jakiegokolwiek komentarza – tak społecznego, jak i politycznego. Początkowe poczucie obcości, związane z faktem, że jako widzowie nie jesteśmy oswojeni z takim rodzajem kina, szybko ustępuje miejsca hipnotycznej mocy spektaklu.

 "Samsara" ma wydźwięk bardzo bliski wcześniejszym filmom  Fricke'go, w których afirmacja natury i szacunek dla tradycji zostają skonfrontowane z postępującym konsumpcjonizmem i upadkiem wartości. Nie jest to jednak obraz z gatunku tych, które dokonują wiwisekcji na świadomości i sumieniu widza lub też spływają nań niczym łaska oświecenia. Zamiast  bolesnej terapii szokowej, dostajemy bardzo sugestywny pejzaż, który za pomocą perfekcyjnych ujęć rozbudza niepokój, nostalgię i dojmująca potrzebę pochylenia się nad kwestiami istotniejszymi niż spłata kredytu, awans w pracy i nagląca potrzeba zakupu nowego auta.


Można Fricke'mu zarzucić asekuranctwo. Nie przeciera nowych ścieżek i podąża szlakiem, który doskonale sprawdził się przy okazji "Baraki". Jednak pomimo swej wtórności i nie pozostawiającego wątpliwości przesłania, jego film broni się jako pewnego rodzaju fenomen.

"Samsara" to podróż, wykraczająca zarówno poza tradycyjne ścieżki kina dokumentalnego, jak i społecznie zaangażowanego. Owszem, antykonsumpcjonistyczny przekaz jest wyrażony jasno, brak tu jednak niepotrzebnego posiłkowania się kontrowersją i nachalnego epatowania brutalnością. Pierwsze skrzypce gra tu estetyka.
"Samsara" to ponad wszystko audiowizualna uczta, gdzie każdy pojedynczy kadr można kontemplować jak odrębne płótno malarskie, dźwięk zaś (oklaski m.in.dla Lisy Gerrard) stanowi przemyślane dopełnienie oglądanej historii.

Termin "samsara" wywodzi się z filozofii buddyjskiej i oznacza nieustający ruch, przepływ, niekończący się ciąg narodzin i śmierci. Obraz Fricke'go doskonale oddaje owo poczucie płynności i zmienności zarówno dzięki imponującemu doborowi przestrzeni i tematów (sceny kręcono w 25 miejscach globu), jak i mistrzowskiej pracy kamery. Niewątpliwy wpływ na jakość odbioru ma również fakt, że obraz został w całości nakręcony na taśmie 70 mm, a zmontowanie materiału zajęło twórcom ponad pięć lat.
 
Film  Fricke'go należy do gatunku tych, które należy oglądać na kinowym ekranie. Tylko wówczas będziemy w stanie w pełni docenić operatorski kunszt, niespotykaną jakość obrazu oraz majestat poszczególnych ujęć.
"Samsara" to poemat, kinematograficzne dziełko sztuki, które wymaga traktowania z należnym mu szacunkiem.



poniedziałek, 8 października 2012

Dzikość mechanicznego serca. Recenzja "I'm here" Spike'a Jonze'go

Rzadko wzruszają mnie love stories. Najczęściej irytują. Mimo to, krótkometrażowy film Spike'a Jonze'go  "I'm here" rozłożył mnie kompletnie na łopatki. Rozbroił, z wielką gracją tłumiąc kiełkujące w zarodku potencjalnie zjadliwe komentarze. Głównie za sprawą swej bezpretensjonalności i braku patosu. To prosta historia o pięknej miłości, trosce i poświęceniu. I o robotach, które kochają prawdziwiej niż ludzie. 

Lubię filmy Jonze'go
, bo wiele w nich dystansu i niewymuszonego uroku. Jest w nich też baśniowość bez krzty tandety, czyli coś, czego współczesne kino często się wstydzi i traktuje po macoszemu.


Futurystyczna wizja świata u reżysera właściwie nie różni się niczym od tego, w którym żyjemy. Po nocy następuje dzień, ludzie chodzą do pracy, robią zakupy, zakochują się i rozstają, cieszą się i płaczą. A wraz z ludźmi dzielą ten zwykły los roboty. Niby na równych prawach, a jednak traktowane jak gatunek pośledni, o ograniczonych przywilejach. Na takim oto tle rozgrywa się bajkowa historia o miłości, bardzo klasyczna i przewidywalna, a mimo to świeża i poruszająca. 

Detale, światło, barwy, przepiękna muzyka, lekko oniryczny klimat i łagodnie prowadzona narracja sprawiają, że trudno nie ulec urokowi  "I'm here". Tu po prostu czuć wielką miłość i tyle. Co więcej, z animowanej twarzy robota, Sheldona, byłam w stanie wyczytać więcej emocji, niż z facjaty niejednego hollywoodzkiego bożyszcza nastolatek. Cały ocean subtelności i czułości, a przy tym szczere młodzieńcze zachwyty i wzruszenia. Ja to kupuję. Bez dwóch zdań. 

Jonze dobrze czuje się w krótkich formach, co widać zwłaszcza w mistrzowsko zrealizowanych teledyskach jego autorstwa. Wypełnia swoje obrazy po brzegi stężoną dawką niezwykłości odnajdywanej w codzienności. Magia dnia powszedniego. 

 "I'm here" broni się tak mocno właśnie ze względu na swoją formę. Ta sama historia sfilmowana jako długi metraż zaczęłaby nudzić i męczyć, stałaby się kolejnym cyber-romansem lub nudnawymi popłuczynami po  "Wall-e"
i paru innych tego typu opowiastkach. Tymczasem  Jonze
pokazał, jak wiele można zawrzeć w bagatelnych trzydziestu minutach. I nic więcej nie trzeba.


"I'm here", 2010, USA
reż. Spike Jonze
tekst: Oliwia Misztur

tekst opublikowany na: http://www.filmweb.pl/user/triliv/reviews/Dziko%C5%9B%C4%87+mechanicznego+serca-12554



czwartek, 4 października 2012

"Take this Waltz". Na szybko

„Take this Waltz” to film, który okaże się zaskakująco miłym doświadczeniem, o ile tylko przetrwamy niemiłosiernie toporny początek. W ciągu pierwszych 30 minut bohaterka Michelle Williams, Margo robi co może, by widza wkurzyć, rozdrażnić i skutecznie do siebie zrazić. Jednak z każdą kolejną minutą niechęć ustępuje sympatii, a irytacja współczuciu i zrozumieniu. Przede wszystkim jednak Williams po raz kolejny pokazuje, że jest jedną z najlepszych (jeśli nie najlepszą) aktorek młodego pokolenia. Świetny jest również partnerujący jej Seth Rogen, który udowadnia, że jego dramaturgiczny potencjał wychodzi daleko poza komediowe ramy.  

Film  Sarah Polley jest na wskroś kobiecy, a przy okazji rozedrgany, migotliwy, niestabilny – zarówno pod względem emocji targających bohaterami, jak i wizualnym. Reżyserka zamiast na dialogi, stawia na gesty i spojrzenia, które najpełniej oddają emocjonalny wachlarz, który pojawia się, gdy dojrzałe uczucie powszednieje i zaczyna być wypierane przez nowe, dostarczające iście nastolatkowych ekscytacji (naturalnie w osobie niepokornego przystojniaka o artystowskich zapędach; w tej roli Luke Kirby). „Take this Waltz” porusza przed wszystkim dlatego, że mimo baśniowej stylizacji, opowiada o tym doświadczeniu w sposób boleśnie prawdziwy i szczery. I to jest jego największą wartością. Od jutra w kinach! 8/10




wtorek, 2 października 2012

W królestwie Wesa Andersona. Recenzja "Moonrise Kingdom"


Marzyło mi się zacząć ten tekst słowami  "Wes Anderson nakręcił prawdopodobnie najlepszy film w swojej karierze". Niestety, święte oburzenie wywołane informacją o polskim przekładzie tytułu było tak potężne, że zmusiło mnie do przeredagowania rzeczonego tekstu i poczynienia małej dygresji już na samym wstępie. Z góry przepraszam i uprzejmie proszę o kilka linijek cierpliwości.

Polski tytuł "Moonrise Kingdom" brzmi "Kochankowie z księżyca", co stawia go w jednym rzędzie z perełkami typu "Wirujący seks" (aka "Dirty dancing") czy "Wichry namiętności"(aka "Legends of the fall"). Żeby za bardzo nie przynudzać, podam trzy główne powody dla których tytuł ten jest kompletnie bezzasadny. 1. Nosi konotacje mocno seksualne, podczas gdy seksualność u naszych bohaterów jest w fazie co najmniej raczkującej. Owszem zaliczają drugą bazę, ale raczej więcej tu ciekawości niż sugerowanego słowem "kochankowie" erotyzmu. 2. Brzmi jak tytuł taniej komedii z sci-fi w tle lub też jeszcze tańszego filmu xxx o igraszkach Barbarelli z He-Man’em. Obie opcje mają się do kina  Andersona  mniej więcej jak "Noc na Ziemi" do "Nocy żywych trupów". 3. Wreszcie „moonrise kingdom” jest nazwą własną, bohaterowie nadają ją małej zatoczce, w której spędzają krótkie, lecz magiczne chwile pierwszych uniesień miłosnych. Idąc tym jakże feralnym tropem równie dobrze można by przemianować "Pearl Harbour" na "Schadzka w zatoce". Uroczo, nieprawdaż? 

Dość jednak tych utyskiwań. Teraz, gdy dałam już upust swej dezaprobacie i poziom ciśnienia powrócił do normy, mogę ochoczo przejść do meritum. Konsekwentnie postanawiam natomiast trzymać się oryginalnego tytułu. Zacznijmy zatem raz jeszcze.

Wes Anderson nakręcił prawdopodobnie najlepszy film w swojej karierze. Prawdopodobnie nie zgodzą się z tym jego najzagorzalsi fani. Prawdopodobnie jednak pokochają go Ci, których nuży już odgrzewany po raz enty humor Woody'ego Allena oraz Ci, którzy w filmie szukają niesztampowej lekkości, inteligencji i oryginalnego stylu. 

Anderson  opowiada historię starą jak świat, przerabianą w kinie do znudzenia. Czyni to jednak w sposób tak zachwycający i przekorny, że trudno nie ulec jej urokowi. Oto para dwunastolatków z problemami – Suzy Bishop, egzaltowana fanka francuskich bardów cierpiąca na wybuchy niekontrolowanej agresji i Sam Shakusky, lekko zdziwaczały, aspołeczny skaut. Ona wiedzie zblazowany żywot z rodzicami-prawnikami i trójką upierdliwych młodszych braci, jedyną pociechę znajdując w fantastycznej literaturze. On jest nieprzystosowaną, obdarzoną talentami plastycznymi, sierotą tułającą się od jednej rodziny zastępczej do kolejnej. Ulubione typy bohaterów reżysera – lekko zdziwaczali i odklejeni od rzeczywistości, a jednak budzący sympatię i chęć dopingu. Dzieciaki naturalnie zakochują się w sobie i uciekają – przez lasy, góra i jeziora, dawnym szlakiem Indian plemienia Chickchaw (rzecz dzieje się pośród malowniczych krajobrazów Nowej Anglii).

Za parą młodocianych bohaterów, godnie prezentuje się cały katalog pierwszoligowych gwiazd Hollywoodu, wcielających się w równie osobliwe charaktery. Chylę czoła przed Karą Hayward i Jared'em Gilmanem – to nie lada wyzwanie zadebiutować na srebrnym ekranie pośród takich nazwisk jak Murray, Norton, Willis, Swinton czy Keitel i nie zniknąć w ich blasku. Mimo arcyudanych momentów "starszyzny" (Edwardzie Nortonie, od teraz określenie "harcerzyk" na zawsze już będzie nosiło Twoje oblicze, Tildo Swinton, Twoja "Opieka Społeczna" to współczesna, bardzo stylowa wersja Baby Jagi - oklaski!) palma pierwszeństwa przypada młodym. I słusznie. "Dorosłe" kreacje nie wybijają się na pierwszy plan, lecz stanowią serię wyrafinowanych smaczków, nie odwracających uwagi od pierwszoplanowego love-story i wątku inicjacyjnego.

A jest to historia miłosna w stylu retro (akcja rozgrywa się w połowie lat 60-tych), rozpięta między "Cudownymi latami" i francuskim kinem Nowej Fali (wdzięczny ukłon w stronę Louisa Malle'a i Francoisa Truffaut). Anderson błyskotliwie prowadzi narrację, balansując na granicy absurdu i powagi. Nie boi się również gatunkowej żonglerki i zestawia humor i groteskę z grozą i aluzjami  m.in. do "Władcy much". To kwintesencja jego autorskiego stylu, a przy okazji obraz o bardzo dużym potencjale komercyjnym. Półtorej godziny wyśmienitej rozrywki dla wymagającego widza.

Każda scena "Moonrise Kingdom"
jest scenograficznym majstersztykiem. Reżyser daje upust swej obsesyjnej dbałości o detal, misternie dopieszczając najmniejszy nawet element dekoracji. Efektem jest bardzo mocna teatralizacja obrazu. Można odnieść wrażenie, że niektóre sceny są celowo przedłużane jedynie po to, by móc upajać nimi oczy. Nic w tym zresztą złego, bo naprawdę jest na co popatrzeć. Zarówno scenografia, jak i kostiumy oraz pojawiające się na ekranie artefakty to hymn złożony tamtym czasom oraz stylowi vintage. Całość, prócz niezaprzeczalnych wrażeń wizualnych, niesie też w sobie sporą dozę nostalgii i tęsknoty za latami, które bezpowrotnie odeszły, lecz ich wyobrażenie nadal pozostaje żywe we współczesnej popkulturze.

"Moonrise Kingdom"
to jeden z tych filmów, które dostarczają odbiorcy tyle wielopłaszczyznowej rozkoszy, że trudno się w nich nie rozkochać. To jednocześnie obraz, do którego z chęcią powraca się w chwilach melancholii i przygnębienia. Dopóki Anderson kręci taki filmy, jestem spokojna o przyszłość uroczo opakowanego i diablo inteligentnego humoru we współczesnym kinie.


"Moonrise Kingdom", 2012, USA
reż. Wes Anderson
tekst: Oliwia Misztur